میدان مغناطیسی سیاهچاله؛ راز بلعیده شدن ستاره‌ها

تصور کنید ستاره‌ای میلیون‌ها برابر بزرگ‌تر از زمین، آرام‌آرام به سمت یک سیاهچاله حرکت می‌کند. در نگاه اول، بسیاری تصور می‌کنند که تنها گرانش فوق‌العاده قوی سیاهچاله عامل نابودی این ستاره است؛ اما واقعیت پیچیده‌تر از این تصور است. در اطراف بسیاری از سیاهچاله‌ها، میدان مغناطیسی سیاهچاله نیز نقشی اساسی در هدایت ماده، تشکیل دیسک برافزایشی و ایجاد جت‌های عظیم کیهانی ایفا می‌کند.

در سال‌های اخیر، تصاویر ثبت‌شده توسط پروژه Event Horizon Telescope (EHT) و شبیه‌سازی‌های پیشرفته فیزیکی نشان داده‌اند که میدان‌های مغناطیسی اطراف سیاهچاله‌ها ساختاری منظم و قدرتمند دارند. این میدان‌ها اگرچه عامل اصلی بلعیدن ستاره‌ها نیستند، اما جریان پلاسمای داغ را کنترل کرده و شرایط لازم برای سقوط ماده و آزاد شدن مقادیر عظیمی از انرژی را فراهم می‌کنند.

در این مقاله از پارس مگنت بررسی می‌کنیم میدان مغناطیسی سیاهچاله چیست، چگونه شکل می‌گیرد، چه تفاوتی با نیروی گرانش دارد و چگونه در کنار گرانش باعث بلعیده شدن ستاره‌ها و شکل‌گیری جت‌های نسبیتی می‌شود.

سیاهچاله چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟

سیاهچاله ناحیه‌ای از فضا-زمان است که گرانش آن به اندازه‌ای شدید است که حتی نور نیز پس از عبور از افق رویداد نمی‌تواند از آن فرار کند. این اجرام یکی از شگفت‌انگیزترین پیش‌بینی‌های نظریه نسبیت عام آلبرت اینشتین هستند و امروزه وجود آن‌ها با مشاهدات متعدد نجومی تأیید شده است.

سیاهچاله‌ها معمولاً زمانی شکل می‌گیرند که ستاره‌ای بسیار پرجرم، پس از پایان سوخت هسته‌ای خود، دیگر نتواند در برابر نیروی گرانش مقاومت کند. در نتیجه، هسته ستاره تحت وزن لایه‌های بیرونی فرو می‌ریزد و اگر جرم باقی‌مانده به اندازه کافی زیاد باشد، سیاهچاله تشکیل می‌شود.

امروزه اخترشناسان علاوه بر سیاهچاله‌های ستاره‌ای، موفق به شناسایی سیاهچاله‌های کلان‌جرم نیز شده‌اند؛ اجرامی که میلیون‌ها تا میلیاردها برابر خورشید جرم دارند و در مرکز بسیاری از کهکشان‌ها قرار گرفته‌اند.

انواع سیاهچاله‌ها

سیاهچاله‌ها بر اساس جرم و نحوه شکل‌گیری به چند گروه تقسیم می‌شوند.

۱. سیاهچاله ستاره‌ای

این نوع بر اثر فروپاشی ستاره‌های بسیار پرجرم ایجاد می‌شود و جرمی بین چند تا چند ده برابر جرم خورشید دارد.

۲. سیاهچاله کلان‌جرم

این سیاهچاله‌ها در مرکز کهکشان‌ها قرار دارند و جرم آن‌ها ممکن است به میلیاردها برابر جرم خورشید برسد. سیاهچاله مشهور M87* و Sagittarius A* از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها هستند.

۳. سیاهچاله با جرم متوسط

این گروه حد واسط دو گروه قبلی هستند و هنوز درباره نحوه شکل‌گیری آن‌ها تحقیقات گسترده‌ای ادامه دارد.

افق رویداد چیست؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر سیاهچاله، افق رویداد است. این مرز، نقطه‌ای فرضی است که پس از عبور از آن، هیچ جسم یا تابشی—even نور—نمی‌تواند به بیرون بازگردد.

نکته مهم این است که افق رویداد یک سطح فیزیکی یا جامد نیست؛ بلکه مرزی در فضا-زمان است که سرعت فرار در آن از سرعت نور بیشتر می‌شود. به همین دلیل هر ماده‌ای که از این مرز عبور کند، ناگزیر به سمت مرکز سیاهچاله حرکت خواهد کرد.

آیا سیاهچاله‌ها میدان مغناطیسی دارند؟

بله، اما نه به شکلی که بسیاری تصور می‌کنند. خود سیاهچاله به‌تنهایی مانند یک آهنربای غول‌پیکر عمل نمی‌کند؛ زیرا طبق قضیه مشهور «بدون مو» (No-Hair Theorem)، یک سیاهچاله تنها با سه ویژگی اصلی شامل جرم، بار الکتریکی و تکانه زاویه‌ای (اسپین) توصیف می‌شود.

بنابراین منشأ میدان مغناطیسی سیاهچاله، خود سیاهچاله نیست؛ بلکه پلاسمای بسیار داغ، گازهای یونیده و ذرات بارداری هستند که در دیسک برافزایشی اطراف آن با سرعت‌های بسیار بالا در حال چرخش‌اند. حرکت این ذرات باردار، خطوط میدان مغناطیسی قدرتمندی را ایجاد می‌کند که تا فواصل زیادی در اطراف سیاهچاله گسترش می‌یابند.

به بیان ساده، اگر سیاهچاله را به یک گرداب عظیم تشبیه کنیم، میدان مغناطیسی مانند رشته‌هایی نامرئی است که مواد اطراف گرداب را سازمان‌دهی کرده، جهت حرکت آن‌ها را تعیین می‌کند و بخشی از انرژی آزادشده را به نقاط دوردست منتقل می‌سازد.

میدان مغناطیسی سیاهچاله چگونه شکل می‌گیرد؟

میدان مغناطیسی اطراف سیاهچاله حاصل برهم‌کنش چند عامل مهم است:

• چرخش سریع گازها و پلاسما در دیسک برافزایشی
• وجود ذرات باردار مانند الکترون‌ها و پروتون‌ها
• چرخش خود سیاهچاله (Spin)
• تقویت میدان توسط آشفتگی‌های مغناطوهیدرودینامیکی (MHD)

این فرآیند باعث می‌شود خطوط میدان مغناطیسی به‌تدریج فشرده و تقویت شوند. در برخی سامانه‌ها، شدت این میدان به اندازه‌ای افزایش می‌یابد که می‌تواند جریان ماده را کنترل کرده و حتی در شکل‌گیری جت‌های نسبیتی که هزاران سال نوری امتداد دارند، نقش اساسی ایفا کند.

چرا خود سیاهچاله یک آهنربا نیست؟

این پرسش یکی از رایج‌ترین ابهاماتی است که درباره سیاهچاله‌ها مطرح می‌شود. اگرچه عبارت «میدان مغناطیسی سیاهچاله» بسیار رایج است، اما از نظر فیزیکی باید دقت کرد که این میدان عمدتاً در محیط اطراف سیاهچاله ایجاد می‌شود، نه در خود آن.

در واقع، سیاهچاله فاقد ساختار جامد یا هسته‌ای است که مانند آهنرباهای معمولی بتواند میدان مغناطیسی تولید کند. آنچه اخترشناسان اندازه‌گیری می‌کنند، میدان‌هایی هستند که در اثر حرکت پلاسما و گازهای یونیده در دیسک برافزایشی شکل گرفته‌اند. به همین دلیل، هرچه نرخ ورود ماده به سیاهچاله بیشتر باشد، میدان مغناطیسی اطراف آن نیز می‌تواند قوی‌تر و پیچیده‌تر شود.

میدان مغناطیسی سیاهچاله چگونه ستاره‌ها را می‌بلعد؟

پاسخ کوتاه: برخلاف تصور رایج، عامل اصلی بلعیده شدن ستاره‌ها گرانش فوق‌العاده قوی سیاهچاله است، نه میدان مغناطیسی. بااین‌حال، میدان مغناطیسی با کنترل حرکت پلاسما، انتقال تکانه زاویه‌ای و هدایت جریان ماده، شرایط را برای سقوط تدریجی مواد به درون سیاهچاله فراهم می‌کند.

به عبارت دیگر، اگر گرانش را «نیروی کشنده» بدانیم، میدان مغناطیسی «مدیر ترافیک» اطراف سیاهچاله است. این میدان مشخص می‌کند که گازها و ذرات باردار چگونه حرکت کنند، چگونه انرژی خود را از دست بدهند و در نهایت چگونه به سمت افق رویداد هدایت شوند.

وقتی یک ستاره به سیاهچاله نزدیک می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر مسیر حرکت یک ستاره از فاصله بحرانی مشخصی عبور کند، میدان گرانشی سیاهچاله بر ساختار آن غلبه می‌کند. در این لحظه، ستاره هنوز وارد افق رویداد نشده است، اما اختلاف نیروی گرانش بین نزدیک‌ترین و دورترین بخش‌های آن به اندازه‌ای زیاد می‌شود که ساختار ستاره شروع به از هم پاشیدن می‌کند.

این پدیده در اخترفیزیک با نام Tidal Disruption Event (TDE) یا رویداد گسست کشندی شناخته می‌شود.

در چنین رویدادی:

1. ستاره کشیده می‌شود.
2. لایه‌های بیرونی آن جدا می‌شوند.
3. بخشی از مواد به فضا پرتاب می‌شوند.
4. بخش عمده ماده وارد دیسک برافزایشی اطراف سیاهچاله می‌شود.

این مرحله آغاز نقش مهم میدان‌های مغناطیسی است.

نیروهای کشندی چگونه ستاره را متلاشی می‌کنند؟

نیروهای کشندی زمانی ایجاد می‌شوند که اختلاف گرانش در دو سمت یک جسم بسیار زیاد باشد.

برای مثال، اگر فاصله نزدیک‌ترین بخش ستاره تا سیاهچاله چند میلیون کیلومتر کمتر از سمت دیگر آن باشد، اختلاف نیروی گرانش می‌تواند آن‌قدر زیاد شود که ستاره دیگر نتواند شکل کروی خود را حفظ کند.

در نتیجه، ستاره به تدریج به ساختاری کشیده و رشته‌مانند تبدیل می‌شود؛ فرآیندی که گاهی با عنوان اسپاگتی‌شدن (Spaghettification) شناخته می‌شود.

نکته مهم این است که این پدیده کاملاً ناشی از گرانش است و میدان مغناطیسی در متلاشی کردن خود ستاره نقش مستقیمی ندارد.

دیسک برافزایشی چگونه تشکیل می‌شود؟

پس از متلاشی شدن ستاره، تمام مواد مستقیماً وارد سیاهچاله نمی‌شوند. بیشتر این مواد به دلیل داشتن سرعت و تکانه زاویه‌ای، ابتدا در اطراف سیاهچاله به گردش درمی‌آیند و ساختاری مارپیچی به نام دیسک برافزایشی (Accretion Disk) را تشکیل می‌دهند.

این دیسک از ویژگی‌های زیر برخوردار است:

• دمایی بین چند میلیون تا چند ده میلیون درجه دارد.
• عمدتاً از پلاسما تشکیل شده است.
• پرتوهای ایکس و فرابنفش منتشر می‌کند.
• محیط اصلی شکل‌گیری میدان‌های مغناطیسی قدرتمند محسوب می‌شود.

در این مرحله، اصطکاک میان لایه‌های مختلف دیسک باعث افزایش دما می‌شود و انرژی عظیمی آزاد می‌کند که گاهی از نور کل یک کهکشان نیز بیشتر است.

میدان مغناطیسی چه نقشی در دیسک برافزایشی دارد؟

اگر میدان مغناطیسی وجود نداشت، بیشتر مواد موجود در دیسک تنها به دور سیاهچاله می‌چرخیدند و به سختی می‌توانستند وارد آن شوند.

دلیل این موضوع وجود تکانه زاویه‌ای است. هر جسمی که در حال چرخش باشد، تمایل دارد حرکت مداری خود را حفظ کند. بنابراین ماده برای سقوط به سمت مرکز باید بخشی از این تکانه را از دست بدهد.

اینجاست که میدان مغناطیسی وارد عمل می‌شود.

میدان‌های مغناطیسی با ایجاد آشفتگی در پلاسما و انتقال تکانه زاویه‌ای بین لایه‌های مختلف دیسک، به مواد اجازه می‌دهند به‌تدریج به مدارهای داخلی‌تر منتقل شوند و در نهایت از افق رویداد عبور کنند.

به همین دلیل، اخترفیزیک‌دانان میدان مغناطیسی را یکی از مهم‌ترین عوامل تنظیم‌کننده نرخ برافزایش می‌دانند.

چرا میدان مغناطیسی برای انتقال انرژی اهمیت دارد؟

پلاسما از ذرات باردار تشکیل شده است و این ذرات به‌شدت تحت تأثیر میدان‌های مغناطیسی قرار می‌گیرند.

زمانی که خطوط میدان مغناطیسی در دیسک برافزایشی پیچیده و کشیده می‌شوند، مقدار زیادی انرژی در آن‌ها ذخیره می‌شود. این انرژی می‌تواند طی فرایندهایی مانند بازاتصال مغناطیسی (Magnetic Reconnection) آزاد شود.

نتایج این فرایند عبارت‌اند از:

• افزایش دمای پلاسما
• شتاب گرفتن ذرات
• تولید پرتوهای ایکس
• ایجاد فوران‌های انرژی
• تغذیه جت‌های نسبیتی

این سازوکار شباهت‌هایی با شراره‌های خورشیدی دارد، اما در اطراف سیاهچاله‌ها در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر و با انرژی‌هایی چندین مرتبه بیشتر رخ می‌دهد.

نقش میدان مغناطیسی در تشکیل جت‌های سیاهچاله

پاسخ کوتاه: یکی از مهم‌ترین وظایف میدان مغناطیسی، ایجاد و پایدار نگه داشتن جت‌های نسبیتی است؛ جریان‌هایی از ذرات باردار که با سرعتی نزدیک به سرعت نور از نزدیکی سیاهچاله به فضا پرتاب می‌شوند.

یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های برخی سیاهچاله‌ها این است که در کنار بلعیدن ماده، بخشی از انرژی را نیز به بیرون منتقل می‌کنند. این انتقال انرژی به شکل دو ستون باریک و بسیار پرانرژی در دو قطب سیاهچاله مشاهده می‌شود که به آن‌ها جت نسبیتی گفته می‌شود.

طول این جت‌ها گاهی به صدها هزار یا حتی میلیون‌ها سال نوری می‌رسد و می‌توانند بر تکامل کهکشان میزبان نیز تأثیر بگذارند.

جت‌های نسبیتی چگونه تشکیل می‌شوند؟

تشکیل جت‌ها نتیجه همکاری چند عامل است:

• چرخش سریع سیاهچاله
• وجود دیسک برافزایشی داغ
• میدان مغناطیسی بسیار قوی
• پلاسما با چگالی بالا

خطوط میدان مغناطیسی مانند کانال‌هایی عمل می‌کنند که ذرات باردار را در امتداد خود هدایت می‌کنند. هم‌زمان، انرژی حاصل از چرخش سیاهچاله و دیسک برافزایشی به این ذرات منتقل می‌شود و آن‌ها را تا سرعت‌های نسبیتی شتاب می‌دهد.

به همین دلیل، میدان مغناطیسی نه‌تنها در تغذیه سیاهچاله نقش دارد، بلکه بخشی از انرژی آن را نیز به فضای میان‌کهکشانی منتقل می‌کند.

نقش چرخش سیاهچاله در تقویت میدان مغناطیسی

همه سیاهچاله‌ها با یک سرعت نمی‌چرخند. برخی از آن‌ها دارای اسپین (Spin) بسیار بالایی هستند.

هرچه سرعت چرخش بیشتر باشد:

• خطوط میدان مغناطیسی بیشتر پیچیده می‌شوند.
• انرژی بیشتری در میدان ذخیره می‌شود.
• احتمال تشکیل جت‌های قدرتمند افزایش می‌یابد.
• نرخ برافزایش ماده نیز می‌تواند تغییر کند.

به همین دلیل، بسیاری از مدل‌های مدرن اخترفیزیک نشان می‌دهند که قدرت جت‌ها به ترکیبی از جرم سیاهچاله، نرخ برافزایش و شدت میدان مغناطیسی وابسته است، نه فقط به گرانش آن.

آیا همه سیاهچاله‌ها ستاره‌ها را می‌بلعند؟

پاسخ منفی است. بسیاری از سیاهچاله‌ها ممکن است میلیون‌ها سال بدون بلعیدن یک ستاره باقی بمانند.

برای اینکه یک ستاره توسط سیاهچاله گرفتار شود، باید شرایط خاصی برقرار باشد:

• ستاره به اندازه کافی به سیاهچاله نزدیک شود.
• جرم سیاهچاله در محدوده‌ای باشد که گسست کشندی خارج از افق رویداد رخ دهد.
• ماده کافی برای تشکیل دیسک برافزایشی وجود داشته باشد.
• شرایط مغناطیسی و دینامیکی محیط اجازه انتقال ماده را فراهم کند.

به همین دلیل، رویدادهای گسست کشندی نسبتاً نادر هستند و مشاهده آن‌ها برای اخترشناسان اهمیت زیادی دارد.

تفاوت نقش گرانش و میدان مغناطیسی در سیاهچاله

پاسخ کوتاه: گرانش و میدان مغناطیسی هر دو در رفتار سیاهچاله‌ها نقش مهمی دارند، اما وظایف آن‌ها کاملاً متفاوت است. گرانش عامل اصلی جذب ماده و شکل‌گیری سیاهچاله است، در حالی که میدان مغناطیسی حرکت پلاسما، انتقال انرژی و تشکیل جت‌های نسبیتی را کنترل می‌کند.

یکی از رایج‌ترین تصورات اشتباه درباره سیاهچاله‌ها این است که میدان مغناطیسی، ستاره‌ها را به داخل سیاهچاله می‌کشد. در واقع، این گرانش است که باعث فروپاشی مدار ستاره و در نهایت بلعیده شدن آن می‌شود.

پس از آنکه ماده وارد دیسک برافزایشی شد، میدان مغناطیسی نقش پررنگ‌تری پیدا می‌کند. این میدان با انتقال تکانه زاویه‌ای، هدایت ذرات باردار و آزادسازی انرژی مغناطیسی، فرایند سقوط ماده و تشکیل جت‌های عظیم را تسهیل می‌کند.

مقایسه گرانش و میدان مغناطیسی در سیاهچاله

گرانش	میدان مغناطیسی
عامل اصلی جذب ستاره‌ها	هدایت حرکت پلاسما و ذرات باردار
باعث شکل‌گیری افق رویداد می‌شود	باعث شکل‌گیری جت‌های نسبیتی می‌شود
بر تمام اجرام دارای جرم اثر می‌گذارد	فقط بر ذرات باردار و پلاسما اثر مستقیم دارد
عامل اصلی بلعیده شدن ماده است	نرخ برافزایش و انتقال انرژی را تنظیم می‌کند
حتی بر نور نیز اثر می‌گذارد	مستقیماً بر نور اثر ندارد، اما بر تابش پلاسما تأثیر می‌گذارد

این تفاوت نشان می‌دهد که هرچند میدان مغناطیسی سیاهچاله یکی از اجزای کلیدی این سامانه‌هاست، اما بدون وجود گرانش شدید، اساساً فرایند بلعیده شدن ستاره‌ها رخ نخواهد داد.

آیا همه سیاهچاله‌ها جت تولید می‌کنند؟

خیر. تولید جت‌های نسبیتی به شرایط خاصی وابسته است و همه سیاهچاله‌ها چنین ساختارهایی ندارند.

برای شکل‌گیری جت، معمولاً وجود عوامل زیر ضروری است:

• یک دیسک برافزایشی فعال و غنی از ماده
• میدان مغناطیسی قدرتمند و منظم
• سرعت چرخش (اسپین) بالای سیاهچاله
• نرخ مناسب ورود ماده به دیسک برافزایشی

اگر هر یک از این شرایط فراهم نباشد، ممکن است سیاهچاله تنها ماده را جذب کند و هیچ جت قابل‌توجهی تولید نکند.

به همین دلیل، برخی سیاهچاله‌های کلان‌جرم در مرکز کهکشان‌ها بسیار فعال هستند و جت‌هایی به طول میلیون‌ها سال نوری تولید می‌کنند، در حالی که برخی دیگر تقریباً آرام و کم‌فعالیت به نظر می‌رسند.

مهم‌ترین کشف‌های علمی درباره میدان مغناطیسی سیاهچاله‌ها

در دهه‌های اخیر، پیشرفت فناوری رصدی باعث شده است دانشمندان بتوانند رفتار میدان‌های مغناطیسی اطراف سیاهچاله‌ها را با دقت بیشتری مطالعه کنند. برخی از مهم‌ترین دستاوردها عبارت‌اند از:

۱. نخستین تصویر از سیاهچاله M87*

در سال ۲۰۱۹، پروژه Event Horizon Telescope (EHT) نخستین تصویر مستقیم از سایه یک سیاهچاله را منتشر کرد. این تصویر نشان داد که ماده در اطراف افق رویداد با سرعت‌های بسیار بالا در حال گردش است و ساختار دیسک برافزایشی با پیش‌بینی‌های نظری سازگاری دارد.

۲. نقشه میدان مغناطیسی اطراف سیاهچاله

در سال ۲۰۲۱، همین پروژه با استفاده از اندازه‌گیری قطبش نور موفق شد ساختار میدان‌های مغناطیسی اطراف سیاهچاله M87* را آشکار کند. نتایج نشان داد که خطوط میدان مغناطیسی در نزدیکی افق رویداد بسیار منظم و فشرده هستند و احتمالاً نقش مهمی در شکل‌گیری جت‌های نسبیتی ایفا می‌کنند.

۳. شبیه‌سازی‌های GRMHD

یکی از ابزارهای اصلی اخترفیزیک مدرن، شبیه‌سازی‌های مغناطوهیدرودینامیک نسبیتی عام (GRMHD) است. این مدل‌ها نشان می‌دهند که تعامل میان گرانش، پلاسما و میدان مغناطیسی می‌تواند رفتار پیچیده دیسک برافزایشی و جت‌های کیهانی را با دقت بالایی بازسازی کند و توضیح دهد.

جمع‌بندی

میدان مغناطیسی سیاهچاله یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در رفتار محیط اطراف این اجرام شگفت‌انگیز است، اما برخلاف تصور بسیاری از افراد، عامل اصلی بلعیده شدن ستاره‌ها نیست. این وظیفه بر عهده گرانش فوق‌العاده قوی سیاهچاله است که با ایجاد نیروهای کشندی، ستاره را متلاشی کرده و ماده آن را به سمت افق رویداد هدایت می‌کند.

در مقابل، میدان مغناطیسی نقش یک تنظیم‌کننده هوشمند را بر عهده دارد. این میدان حرکت پلاسما را کنترل می‌کند، انتقال تکانه زاویه‌ای را امکان‌پذیر می‌سازد، نرخ برافزایش ماده را افزایش می‌دهد و انرژی لازم برای شکل‌گیری جت‌های نسبیتی را فراهم می‌کند.

امروزه، تصاویر ثبت‌شده توسط Event Horizon Telescope و نتایج شبیه‌سازی‌های پیشرفته GRMHD بیش از هر زمان دیگری نشان می‌دهند که شناخت دقیق میدان‌های مغناطیسی برای درک نحوه رشد سیاهچاله‌ها، تکامل کهکشان‌ها و رفتار پرانرژی‌ترین اجرام جهان ضروری است. هر کشف جدید، پرده دیگری از رازهای این غول‌های کیهانی کنار می‌زند و نشان می‌دهد که سیاهچاله‌ها تنها «بلعنده ستاره‌ها» نیستند، بلکه آزمایشگاه‌هایی طبیعی برای مطالعه بنیادی‌ترین قوانین فیزیک به شمار می‌روند.

سوالات متداول (FAQ)

آیا سیاهچاله میدان مغناطیسی دارد؟

بله، اما این میدان عمدتاً توسط پلاسمای داغ و ذرات باردار موجود در دیسک برافزایشی اطراف سیاهچاله ایجاد می‌شود، نه توسط خود سیاهچاله.

آیا میدان مغناطیسی باعث بلعیده شدن ستاره‌ها می‌شود؟

خیر. عامل اصلی بلعیده شدن ستاره‌ها گرانش بسیار قوی سیاهچاله است. میدان مغناطیسی تنها حرکت ماده و پلاسما را تنظیم کرده و به انتقال انرژی و تشکیل دیسک برافزایشی و جت‌های نسبیتی کمک می‌کند.

جت‌های سیاهچاله چگونه تشکیل می‌شوند؟

جت‌های نسبیتی زمانی شکل می‌گیرند که میدان‌های مغناطیسی قوی، پلاسما را در امتداد خطوط میدان هدایت کنند و انرژی حاصل از چرخش سیاهچاله و دیسک برافزایشی، ذرات را تا سرعتی نزدیک به سرعت نور شتاب دهد.

میدان مغناطیسی سیاهچاله چقدر قوی است؟

شدت میدان مغناطیسی به جرم سیاهچاله، نرخ برافزایش ماده و شرایط محیط اطراف آن بستگی دارد. در برخی سیاهچاله‌های فعال، این میدان می‌تواند به چندین هزار تا میلیون‌ها گاوس برسد.

آیا همه سیاهچاله‌ها جت تولید می‌کنند؟

خیر. تشکیل جت به وجود دیسک برافزایشی فعال، میدان مغناطیسی منظم و قوی و همچنین سرعت چرخش مناسب سیاهچاله وابسته است. بسیاری از سیاهچاله‌ها این شرایط را ندارند و جت قابل‌توجهی تولید نمی‌کنند.